The gamester with the round box

The gamester with the round box 242 Opgerolde oblies, de laatste die hij nog niet verspeeld had, liggen of vliegen in het rond. Zijn trommel hangt open op zijn rug. In tegenstelling tot de vele overige spreek- woorden en spreuken bij Bruegel, met inbegrip van de verdere borden van het Antwerpse paneel, is aan onze uitgespeelde en nog maar drinkende oblieman nagenoeg geen aandacht besteed. Misschien omdat het geval eigen- lijk geen spreekwoord of spreuk maar een waarschuwing is. Ook Renger heeft voor zover ik zie deze op zichzelf staande 'speler met de ronde bus' niet gekend, althans niet gebruikt, hoewel hij in hem de sleutel had kunnen vinden voor de interpretatie van de overige ca. twintig '. Legt men verband tussen deze evidente speler-oblieman en die serie, dan is het duidelijk dat ook steeds in de 'Lockere Gesellschaft' eerstgenoemde speler en verleider tot spel naast andere allegorische figuren optreedt. Het is misschien niet altijd juist om van een oblieman te spreken, want soms draagt hij een houten kuip op de rug en geen bus. In dat geval zou men waarschijnlijk eerder kunnen denken aan 'Lebkuchen', taai-taai, een ander soort koeken - die anders dan oblies niet luchtdicht afgesloten mogen zijn - waarom ook gespeeld werd. In piincipe maakt dat duw geen verschil. Een zelfde soort 'one-man show' van de drinker-speller oblieman als bij Bruegel vinden we in Vellert's zgn 'dronken tamboer', afgebeeld bij Renger: een staand< krijgsman, met een voet op een obliebus (pen trom!) waarop een paar dobbelstenen liggen. De man drinkt niet, maar kijkt teleurgesteld in een lege kan. Het is mutatis mutandis een goede parallel voor Bruegel's zittende figuur maar lang niet zo praegnant en compact als waarschuwing als deze laatste. Wat elders omstreeks dezelfde tijd of wat later met een veelheid van personages en attributer uitgedrukt werd, geeft Bruegel in die ene speler-drinket als waarschuwing: 'wees niet als deze, speel niet en drink niet onmatig!' Men is het er niet altijd over eens geweesl of Pieter Bruegel d.O. nu wel of niet de schepper is geweeso van de twaalf Vlaamse spreuken. Wat de gedachte betreft en de geserreerde wijze waarop die tot uitdrukking woi-do gebracht, verraadt de eerste van de reeks toch zeker we] diens meesterhand. 1 In een later artikel 'Bettler und Bauern bei Pieter Bruegel d.I.' (Sitzungsberichte, Kunst- geschichtliche Gesellschaft zu Berlin, N.F. Heft 20, Okt. 1971 - Mai 1972, 9-16) past Renger ook Bruegel's oblieman - echter zon- der hem als zodanig te herkennen - in zijn marskramerserie in. A. J. BERNET KEMPERS The gamester with the round box In a previous article in Oud-Holland (Vol. 84, 1969, pp. 67-76) and elsewhere, Konrad Renger has drawn attention to a figure *h0 crops up in twenty or so scenes of dissipation dating from around the 16th century. He looks like a raffish soldier, carries a cylindrical box or conical barrel on his back and is dicing. Rengers sees him as a pedlar, but it is much more likely that he is an itinerant type well-known in the Low Countries, France, SpainandPortugal, thecrullerman, or seller of small curled wafers. The seller cried his wares mainly in the evening, crullers being a good accompaniment to a drink. They could be bought for a small sum but more often one gambled for them with dice, cards or roulette wheel. Because he led people into bad habits in this way the crullerman became a symbol of licentiousness. He might also serve as a warning against the evils of gambling and drink as in one of the twelve Flemish Proverbs attributed to Pieter Bruegel the Elder, where he is shown drinking from a large roemer. In Vellert's so-called 'Drunken Drummer' a similar figure gazes mournfully into an empty tankard. When the container depicted is a barrel instead of a box, it probably indicates that the man is a seller of some other type of cake, but as these were gambled for in a similar way, the significance is the same. http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Oud Holland - Quarterly for Dutch Art History Brill

The gamester with the round box

Free
1 page

Loading next page...
1 Page
 
/lp/brill/the-gamester-with-the-round-box-e9e9o9lO3H
Publisher
Brill
Copyright
© 1973 Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands
ISSN
0030-672x
eISSN
1875-0176
D.O.I.
10.1163/187501773X00254
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

242 Opgerolde oblies, de laatste die hij nog niet verspeeld had, liggen of vliegen in het rond. Zijn trommel hangt open op zijn rug. In tegenstelling tot de vele overige spreek- woorden en spreuken bij Bruegel, met inbegrip van de verdere borden van het Antwerpse paneel, is aan onze uitgespeelde en nog maar drinkende oblieman nagenoeg geen aandacht besteed. Misschien omdat het geval eigen- lijk geen spreekwoord of spreuk maar een waarschuwing is. Ook Renger heeft voor zover ik zie deze op zichzelf staande 'speler met de ronde bus' niet gekend, althans niet gebruikt, hoewel hij in hem de sleutel had kunnen vinden voor de interpretatie van de overige ca. twintig '. Legt men verband tussen deze evidente speler-oblieman en die serie, dan is het duidelijk dat ook steeds in de 'Lockere Gesellschaft' eerstgenoemde speler en verleider tot spel naast andere allegorische figuren optreedt. Het is misschien niet altijd juist om van een oblieman te spreken, want soms draagt hij een houten kuip op de rug en geen bus. In dat geval zou men waarschijnlijk eerder kunnen denken aan 'Lebkuchen', taai-taai, een ander soort koeken - die anders dan oblies niet luchtdicht afgesloten mogen zijn - waarom ook gespeeld werd. In piincipe maakt dat duw geen verschil. Een zelfde soort 'one-man show' van de drinker-speller oblieman als bij Bruegel vinden we in Vellert's zgn 'dronken tamboer', afgebeeld bij Renger: een staand< krijgsman, met een voet op een obliebus (pen trom!) waarop een paar dobbelstenen liggen. De man drinkt niet, maar kijkt teleurgesteld in een lege kan. Het is mutatis mutandis een goede parallel voor Bruegel's zittende figuur maar lang niet zo praegnant en compact als waarschuwing als deze laatste. Wat elders omstreeks dezelfde tijd of wat later met een veelheid van personages en attributer uitgedrukt werd, geeft Bruegel in die ene speler-drinket als waarschuwing: 'wees niet als deze, speel niet en drink niet onmatig!' Men is het er niet altijd over eens geweesl of Pieter Bruegel d.O. nu wel of niet de schepper is geweeso van de twaalf Vlaamse spreuken. Wat de gedachte betreft en de geserreerde wijze waarop die tot uitdrukking woi-do gebracht, verraadt de eerste van de reeks toch zeker we] diens meesterhand. 1 In een later artikel 'Bettler und Bauern bei Pieter Bruegel d.I.' (Sitzungsberichte, Kunst- geschichtliche Gesellschaft zu Berlin, N.F. Heft 20, Okt. 1971 - Mai 1972, 9-16) past Renger ook Bruegel's oblieman - echter zon- der hem als zodanig te herkennen - in zijn marskramerserie in. A. J. BERNET KEMPERS The gamester with the round box In a previous article in Oud-Holland (Vol. 84, 1969, pp. 67-76) and elsewhere, Konrad Renger has drawn attention to a figure *h0 crops up in twenty or so scenes of dissipation dating from around the 16th century. He looks like a raffish soldier, carries a cylindrical box or conical barrel on his back and is dicing. Rengers sees him as a pedlar, but it is much more likely that he is an itinerant type well-known in the Low Countries, France, SpainandPortugal, thecrullerman, or seller of small curled wafers. The seller cried his wares mainly in the evening, crullers being a good accompaniment to a drink. They could be bought for a small sum but more often one gambled for them with dice, cards or roulette wheel. Because he led people into bad habits in this way the crullerman became a symbol of licentiousness. He might also serve as a warning against the evils of gambling and drink as in one of the twelve Flemish Proverbs attributed to Pieter Bruegel the Elder, where he is shown drinking from a large roemer. In Vellert's so-called 'Drunken Drummer' a similar figure gazes mournfully into an empty tankard. When the container depicted is a barrel instead of a box, it probably indicates that the man is a seller of some other type of cake, but as these were gambled for in a similar way, the significance is the same.

Journal

Oud Holland - Quarterly for Dutch Art HistoryBrill

Published: Jan 1, 1973

There are no references for this article.

You’re reading a free preview. Subscribe to read the entire article.


DeepDyve is your
personal research library

It’s your single place to instantly
discover and read the research
that matters to you.

Enjoy affordable access to
over 18 million articles from more than
15,000 peer-reviewed journals.

All for just $49/month

Explore the DeepDyve Library

Search

Query the DeepDyve database, plus search all of PubMed and Google Scholar seamlessly

Organize

Save any article or search result from DeepDyve, PubMed, and Google Scholar... all in one place.

Access

Get unlimited, online access to over 18 million full-text articles from more than 15,000 scientific journals.

Your journals are on DeepDyve

Read from thousands of the leading scholarly journals from SpringerNature, Elsevier, Wiley-Blackwell, Oxford University Press and more.

All the latest content is available, no embargo periods.

See the journals in your area

DeepDyve

Freelancer

DeepDyve

Pro

Price

FREE

$49/month
$360/year

Save searches from
Google Scholar,
PubMed

Create lists to
organize your research

Export lists, citations

Read DeepDyve articles

Abstract access only

Unlimited access to over
18 million full-text articles

Print

20 pages / month

PDF Discount

20% off