An early Eighteenth-Century Conversation Piece

An early Eighteenth-Century Conversation Piece 252 zwarte pruik nog in de rouw over zijn echt- genote Elisabeth van der Does, die in 1712 overleden was en wier beeltenis boven het clavecymbel hangt. Daarmede is ook het stuk gedateerd: ca. 1713/14. Een alliantiewapen Van der Does x Sengwerd boven de fantasie- poort sluit dan nog eens alle twijfel omtrent de identiteit der voorgestelden uit, zo die door de vergelijking met losse portretten van het echtpaar Van der Does in de verzameling De Jong van Beek en Donk nog niet mocht zijn weggenomen. De plaats van dit aantrekkelijke familiestuk is kenmerkend voor de tijd, die - naar het woord van Arnold Hauser 7) - aarzelt tussen traditie en vrijheid, formalisme en spontanei- teit, ornamentalisme en expressie. Het is een- voudig genoeg de traditie en het formalisme aan te wijzen, het ornamentaal karakter van het opgenomen gordijn en de poortomlijsting te onderkennen. En toch zal niemand deze familie haar plaats tussen "De Hollanders thuis" weigeren, daarvoor is de intimiteit van het vertrek te evident, de sfeer om de blijk- baar graag musicerende huisvader en zijn naaste familie te gezellig, huiselijk, de groe- pering der levendige en individueel gekarakte- riseerde figuurtjes te vrij. Het is (nog?) slechts een enkel schilderij, dat de leegte van ruim der- tig jaren moet overspannen. Maar het vervult deze taak met ere en legt een weliswaar dunne, maar niet meer te verwaarlozen verbinding van de zeventiende eeuw naar de bloeitijd van het conversatiestuk. Deze charmante familie- groep toont aan hoe ook in de tijden van barokke of klassicistische stijldictatuur een onderstroming van burgerlijk realisme, bur- gerlijke intimiteit bleef bestaan, die zich later, bij een gunstiger klimaat, opeens weer kon doen gelden. Is er in de ontwikkeling van de burgerlijke kunst in het Holland van de zeven- tiende en achttiende eeuw "no question of a continuous development" ... ? 8) Het gaat er op lijken, dat dit op zichzelf zo weinig pre- tentieuze familieschilderij een stelling uit Hauser's "Social History of Art" ernstig aan het wankelen brengt. 1) Blz. 108. 2) Groot Schilderboek, 2e dr. I, 1740, blz. 26, 29, II, 1740, blz. 26. 3) Familiegroep Van Hogenhouck, Leiden, Laken- hal, cat. 1949 nr. 336. 4) Het stuk is op koper geschilderd, heeft de voor het conversatiestuk karakteristieke geringe afmetingen van 66,5 x 81 cm en berust in de verzameling van Jhr Mr P. L. O. van der Does de Willebois te 's-Her- togenbosch. _ Mr A. Staring opperde, desgevraagd, de naam van Balthasar Denner en wees op de grote overeen- komst van de figuur van Van der Does met de Hertog van Sleeswijk-Holstein op de vorstelijke familiegroep van 1712 te Oldenburg (Biermann, Deutsches Barock und Rokoko, 1914, t.o. blz. 162). Denner was af- komstig uit het sterk door Holland (en Engeland) be- invloede Hamburg en had in ons land vele connecties. Van Gool, die hem persoonlijk kende, maakt melding van verschillende Hollandse reizen, w.o. ook "een speelreisje naar Amsterdam", dat Denner in 1714 zou hebben ondernomen. Tijdens dit verblijf hier te lande kan dan de familie Van der Does geschilderd zijn. 6) Na hem kwamen nog een aantal doodgeboren of vroeg overleden kinderen en een tweetal knaapjes, die blijkbaar te jong werden geacht om op dit familie- tafereel te mogen figureren. 7) A. Hauser, The Social History of Art II, London (1951), blz. 511. 8) A. Hauser, o.c. blz. 503. An early Eighteenth-Century Conversation Piece by J. W. Niemeijer In 1956 Mr A. Staring's publication of Dutch family groups appeared under the title of "De Hollanders thuis" (The Dutch at Home). About 1700 the chronological order followed there shows a break of more than thirty years, which can be accounted for by the classicistic insistence on form which here and elsewhere in the first decades of the 18th century dictated the ideal of stylization and excluded informal family portraits. Bourgeois realism in portraiture, however, continued to exist as an undercurrent, asserting itself again about 1730 in a more favourable climate. The Van der Does family group published here, which on genealogical grounds is to be dated about 1713/1714, supplies the link between the seventeenth-century family portraits and Troost's conversation pieces of the seventeen thirties. http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Oud Holland - Quarterly for Dutch Art History Brill

An early Eighteenth-Century Conversation Piece

Free
1 page

Loading next page...
1 Page
 
/lp/brill/an-early-eighteenth-century-conversation-piece-BalyMT9S1n
Publisher
BRILL
Copyright
© 1960 Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands
ISSN
0030-672x
eISSN
1875-0176
D.O.I.
10.1163/187501760X00537
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

252 zwarte pruik nog in de rouw over zijn echt- genote Elisabeth van der Does, die in 1712 overleden was en wier beeltenis boven het clavecymbel hangt. Daarmede is ook het stuk gedateerd: ca. 1713/14. Een alliantiewapen Van der Does x Sengwerd boven de fantasie- poort sluit dan nog eens alle twijfel omtrent de identiteit der voorgestelden uit, zo die door de vergelijking met losse portretten van het echtpaar Van der Does in de verzameling De Jong van Beek en Donk nog niet mocht zijn weggenomen. De plaats van dit aantrekkelijke familiestuk is kenmerkend voor de tijd, die - naar het woord van Arnold Hauser 7) - aarzelt tussen traditie en vrijheid, formalisme en spontanei- teit, ornamentalisme en expressie. Het is een- voudig genoeg de traditie en het formalisme aan te wijzen, het ornamentaal karakter van het opgenomen gordijn en de poortomlijsting te onderkennen. En toch zal niemand deze familie haar plaats tussen "De Hollanders thuis" weigeren, daarvoor is de intimiteit van het vertrek te evident, de sfeer om de blijk- baar graag musicerende huisvader en zijn naaste familie te gezellig, huiselijk, de groe- pering der levendige en individueel gekarakte- riseerde figuurtjes te vrij. Het is (nog?) slechts een enkel schilderij, dat de leegte van ruim der- tig jaren moet overspannen. Maar het vervult deze taak met ere en legt een weliswaar dunne, maar niet meer te verwaarlozen verbinding van de zeventiende eeuw naar de bloeitijd van het conversatiestuk. Deze charmante familie- groep toont aan hoe ook in de tijden van barokke of klassicistische stijldictatuur een onderstroming van burgerlijk realisme, bur- gerlijke intimiteit bleef bestaan, die zich later, bij een gunstiger klimaat, opeens weer kon doen gelden. Is er in de ontwikkeling van de burgerlijke kunst in het Holland van de zeven- tiende en achttiende eeuw "no question of a continuous development" ... ? 8) Het gaat er op lijken, dat dit op zichzelf zo weinig pre- tentieuze familieschilderij een stelling uit Hauser's "Social History of Art" ernstig aan het wankelen brengt. 1) Blz. 108. 2) Groot Schilderboek, 2e dr. I, 1740, blz. 26, 29, II, 1740, blz. 26. 3) Familiegroep Van Hogenhouck, Leiden, Laken- hal, cat. 1949 nr. 336. 4) Het stuk is op koper geschilderd, heeft de voor het conversatiestuk karakteristieke geringe afmetingen van 66,5 x 81 cm en berust in de verzameling van Jhr Mr P. L. O. van der Does de Willebois te 's-Her- togenbosch. _ Mr A. Staring opperde, desgevraagd, de naam van Balthasar Denner en wees op de grote overeen- komst van de figuur van Van der Does met de Hertog van Sleeswijk-Holstein op de vorstelijke familiegroep van 1712 te Oldenburg (Biermann, Deutsches Barock und Rokoko, 1914, t.o. blz. 162). Denner was af- komstig uit het sterk door Holland (en Engeland) be- invloede Hamburg en had in ons land vele connecties. Van Gool, die hem persoonlijk kende, maakt melding van verschillende Hollandse reizen, w.o. ook "een speelreisje naar Amsterdam", dat Denner in 1714 zou hebben ondernomen. Tijdens dit verblijf hier te lande kan dan de familie Van der Does geschilderd zijn. 6) Na hem kwamen nog een aantal doodgeboren of vroeg overleden kinderen en een tweetal knaapjes, die blijkbaar te jong werden geacht om op dit familie- tafereel te mogen figureren. 7) A. Hauser, The Social History of Art II, London (1951), blz. 511. 8) A. Hauser, o.c. blz. 503. An early Eighteenth-Century Conversation Piece by J. W. Niemeijer In 1956 Mr A. Staring's publication of Dutch family groups appeared under the title of "De Hollanders thuis" (The Dutch at Home). About 1700 the chronological order followed there shows a break of more than thirty years, which can be accounted for by the classicistic insistence on form which here and elsewhere in the first decades of the 18th century dictated the ideal of stylization and excluded informal family portraits. Bourgeois realism in portraiture, however, continued to exist as an undercurrent, asserting itself again about 1730 in a more favourable climate. The Van der Does family group published here, which on genealogical grounds is to be dated about 1713/1714, supplies the link between the seventeenth-century family portraits and Troost's conversation pieces of the seventeen thirties.

Journal

Oud Holland - Quarterly for Dutch Art HistoryBrill

Published: Jan 1, 1960

There are no references for this article.

You’re reading a free preview. Subscribe to read the entire article.


DeepDyve is your
personal research library

It’s your single place to instantly
discover and read the research
that matters to you.

Enjoy affordable access to
over 18 million articles from more than
15,000 peer-reviewed journals.

All for just $49/month

Explore the DeepDyve Library

Search

Query the DeepDyve database, plus search all of PubMed and Google Scholar seamlessly

Organize

Save any article or search result from DeepDyve, PubMed, and Google Scholar... all in one place.

Access

Get unlimited, online access to over 18 million full-text articles from more than 15,000 scientific journals.

Your journals are on DeepDyve

Read from thousands of the leading scholarly journals from SpringerNature, Elsevier, Wiley-Blackwell, Oxford University Press and more.

All the latest content is available, no embargo periods.

See the journals in your area

DeepDyve

Freelancer

DeepDyve

Pro

Price

FREE

$49/month
$360/year

Save searches from
Google Scholar,
PubMed

Create lists to
organize your research

Export lists, citations

Read DeepDyve articles

Abstract access only

Unlimited access to over
18 million full-text articles

Print

20 pages / month

PDF Discount

20% off